Mỗi khi một ngôi nhà bị cháy, luôn có người phải trả giá. Đôi khi là gia đình mất tất cả. Đôi khi là công ty bảo hiểm. Thường thì đó là người đóng thuế – thông qua ngân sách của sở cứu hỏa, dịch vụ khẩn cấp, cứu trợ thiên tai và chi phí tái thiết cộng đồng tốn kém. Câu hỏi không phải là liệu hỏa hoạn có tốn kém hay không. Chúng ta đều biết điều đó. Câu hỏi thực sự là: tại sao chúng ta vẫn coi nó như một vấn đề cần giải quyết sau khi sự việc đã xảy ra, thay vì là điều cần ngăn chặn ngay từ đầu? 

Chi phí thực sự của hỏa hoạn nhà ở 

Các vụ cháy nhà ở gây ra nhiều thương vong, thiệt hại về tài sản hơn bất kỳ loại cháy nhà nào khác. Chỉ riêng tại Hoa Kỳ, mỗi năm có hơn 2.500 người thiệt mạng và hàng chục nghìn người khác bị thương do cháy nhà. Thiệt hại kinh tế là rất lớn — thiệt hại trực tiếp về tài sản, chi phí ứng phó khẩn cấp, chăm sóc y tế, di dời và mất năng suất lao động lên tới hàng tỷ đô la mỗi năm. 

Nhưng những con số này chỉ nói lên một phần câu chuyện. Đằng sau mỗi thống kê là một gia đình phải rời bỏ nhà cửa, một đứa trẻ mất đi cha mẹ, hoặc một khu phố không bao giờ hồi phục hoàn toàn. Thiệt hại về người do hỏa hoạn nhà ở là không thể đong đếm được — và phần lớn là có thể phòng ngừa được. 

Trên toàn cầu, các chính phủ và công ty bảo hiểm đang bắt đầu đặt ra một câu hỏi khó hơn: bao nhiêu chi phí này có thể tránh được nếu đầu tư thông minh hơn vào phòng cháy chữa cháy? Câu trả lời, lặp đi lặp lại, đều hướng đến một giải pháp đã được chứng minh hiệu quả — hệ thống phun nước chữa cháy tự động. 

“Hệ thống phun nước chữa cháy giúp giảm nguy cơ tử vong trong hỏa hoạn tại nhà khoảng 83%. Chúng cũng giúp giảm thiệt hại về tài sản khoảng 70%.” 

Hệ thống phun nước hoạt động hiệu quả — Bằng chứng đã rõ ràng. 

Theo Hiệp hội Phòng cháy chữa cháy Quốc gia (NFPA), hệ thống phun nước chữa cháy tự động giảm nguy cơ tử vong trong hỏa hoạn tại nhà khoảng 83%. Chúng cũng giảm thiệt hại về tài sản khoảng 70%. Trong hầu hết các trường hợp, nếu có hệ thống phun nước chữa cháy và hoạt động đúng chức năng, đám cháy sẽ được kiểm soát hoặc dập tắt trước khi lính cứu hỏa đến. 

Hệ thống phun nước chữa cháy không chỉ cứu sống người mà còn giảm gánh nặng cho lực lượng cứu hỏa, bệnh viện, hệ thống bảo hiểm và quỹ cứu trợ thiên tai của chính phủ. Khi đám cháy nhà được dập tắt nhanh chóng, chi phí sẽ ở mức thấp. Ngược lại, nếu không, chi phí sẽ lan rộng ra toàn bộ cộng đồng. 

Mặc dù vậy, hầu hết các ngôi nhà trên thế giới — kể cả ở các quốc gia có thu nhập cao — vẫn được xây dựng mà không có hệ thống phun nước chữa cháy. Đây không phải là vấn đề công nghệ. Hệ thống phun nước chữa cháy dân dụng đã có mặt từ nhiều thập kỷ trước. Đây là vấn đề chính sách, và chính phủ có quyền giải quyết vấn đề này. 

Hoa Kỳ đã thiết lập một mô hình đáng để nghiên cứu. 

Một trong những bước phát triển chính sách đáng khích lệ nhất trong những năm gần đây đến từ Hoa Kỳ. Thông qua Đạo luật Cắt giảm Thuế và Việc làm, các chủ sở hữu bất động sản thương mại giờ đây có thể tận dụng các ưu đãi thuế liên bang để lắp đặt hệ thống phun nước chữa cháy — giảm hoặc thậm chí loại bỏ chi phí ban đầu. Hiệp hội Phun nước Chữa cháy Quốc gia (NFSA), phối hợp với các đối tác trong ngành cứu hỏa bao gồm Hiệp hội Trưởng Cứu hỏa Quốc tế, Hiệp hội Lính cứu hỏa Quốc tế và Hiệp hội Phòng cháy Chữa cháy Quốc gia, đã dành nhiều năm để thúc đẩy sự thay đổi này. Lập luận của họ rất đơn giản: nếu chúng ta muốn bảo vệ được nhiều tòa nhà hơn, chúng ta cần làm cho việc thực hiện điều đúng đắn trở nên dễ dàng và tiết kiệm hơn. 

Bài học không chỉ xoay quanh luật thuế. Nó còn nói về cách chính phủ có thể định hình hành vi bằng cách làm cho các khoản đầu tư vào an toàn phòng cháy chữa cháy trở nên hấp dẫn về mặt tài chính. Khi chi phí là rào cản chính, các ưu đãi sẽ tạo ra sự thay đổi. Cách tiếp cận này xứng đáng được chính phủ các nước quan tâm nghiêm túc. 

IFSA thách thức các chính phủ trên toàn thế giới xem xét mô hình này và đặt câu hỏi: một chương trình tương tự sẽ như thế nào ở nước ta? Chi phí của việc không hành động — về sinh mạng, tài sản, và công tác ứng phó khẩn cấp — so với chi phí của một chương trình ưu đãi thuế hoặc trợ cấp có mục tiêu nhằm thúc đẩy việc lắp đặt hệ thống phun nước chữa cháy trong nhà ở và các tòa nhà thương mại là bao nhiêu? 

Đưa hệ thống phun nước chữa cháy vào kế hoạch phòng chống rủi ro của mọi cộng đồng. 

Việc giảm thiểu rủi ro cháy nổ không phải là ngẫu nhiên. Các cộng đồng thực sự quan tâm đến việc bảo vệ tính mạng và tài sản sẽ đầu tư vào các biện pháp bảo vệ nhiều lớp — bao gồm các quy định xây dựng yêu cầu lắp đặt hệ thống phun nước chữa cháy trong các công trình mới, các chương trình cải tạo cho các tòa nhà hiện có, các chiến dịch giáo dục cộng đồng và các chính sách giảm bớt rào cản tài chính cho việc lắp đặt. 

Hệ thống phun nước chữa cháy trong nhà ở cần phải là một phần của phương trình đó. Không phải là một tùy chọn nâng cấp hay một tính năng xa xỉ, mà là một yếu tố cốt lõi của bất kỳ chiến lược quản lý rủi ro cháy nổ nghiêm túc nào. Chi phí lắp đặt hệ thống phun nước chữa cháy trong một ngôi nhà mới thường chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng chi phí xây dựng — thường ít hơn chi phí của một bộ thiết bị nhà bếp tiêu chuẩn. Chi phí của việc không có hệ thống này có thể gây ra hậu quả thảm khốc. 

Chính quyền địa phương, các cơ quan phòng cháy chữa cháy quốc gia, các tổ chức ban hành quy định xây dựng và các cơ quan quản lý bảo hiểm đều có vai trò nhất định. Các nhà xây dựng nhà ở, các nhà phát triển bất động sản và ngành bảo hiểm cũng vậy, bởi họ có lợi ích tài chính trực tiếp trong việc giảm thiểu và giảm quy mô các vụ cháy. 

Câu hỏi mà các chính phủ phải trả lời 

Khi một ngôi nhà bị cháy và có người thiệt mạng, chúng ta đau buồn. Chúng ta cảm ơn những người lính cứu hỏa. Đôi khi chúng ta xây dựng lại. Và rồi, quá thường xuyên, chúng ta lại tiếp tục cuộc sống mà không tự hỏi câu hỏi khó hơn: chúng ta có thể làm gì khác đi? 

Câu trả lời không phải là điều bí ẩn. Chúng ta biết điều gì hiệu quả. Hệ thống phun nước chữa cháy tự động cứu sống người, giảm thiệt hại về tài sản và giảm chi phí hỏa hoạn cho xã hội. Hoa Kỳ đã chứng minh rằng chính sách thuế thông minh có thể thúc đẩy việc áp dụng. Các quốc gia khác cũng có thể làm điều tương tự. 

IFSA kêu gọi các chính phủ, nhà hoạch định chính sách và lãnh đạo cộng đồng trên toàn thế giới ưu tiên lắp đặt hệ thống phun nước chữa cháy trong nhà ở – không phải vì điều đó dễ dàng, mà vì cái giá phải trả khi không làm gì sẽ lớn hơn nhiều. Những gia đình mất nhà cửa đang trông chờ chúng ta làm tốt hơn.