Co dwie godziny i czternaście minut w Stanach Zjednoczonych ktoś ginie w pożarze. Zdecydowana większość tych zgonów ma miejsce w tym samym miejscu: w domu. Nie w fabryce, nie w wieżowcu, nie w hotelu. W domu. 

To nie jest nowy trend. Dane dotyczące pożarów od dziesięcioleci pokazują, że w budynkach mieszkalnych – domach, mieszkaniach i wieżowcach – problem pożarów jest najpoważniejszy. Jednak w Stanach Zjednoczonych i na całym świecie dom jest jednocześnie typem budynku, w którym najrzadziej wymagane jest automatyczne zabezpieczenie przeciwpożarowe tryskaczami. To odłączenie nie jest przypadkowe. Jest zapisane w przepisach. 

Co mówią nam liczby 

W 2024 roku amerykańskie straże pożarne zareagowały na około 329 500 pożarów budynków mieszkalnych – mniej więcej jeden co 96 sekund. W pożarach zginęło około 2920 osób, a 8920 zostało rannych. Spowodowały one bezpośrednie straty materialne szacowane na 11,4 miliarda dolarów. Dane te pochodzą z raportu NFPA „ Straty z powodu pożarów w Stanach Zjednoczonych w 2024 roku” i przedstawiają spójny obraz: problem pożarów w budynkach mieszkalnych jest ogromny i nie zniknie. 

Domy jedno- i dwurodzinne ponoszą największe straty. Stanowią one przyczynę 65,8% wszystkich ofiar śmiertelnych pożarów wśród ludności cywilnej i 56,3% wszystkich obrażeń w wyniku pożarów w Stanach Zjednoczonych. Pożary mieszkań odpowiadają za kolejne 8,7% ofiar śmiertelnych i 19,4% obrażeń. Sumując, okazuje się, że budynki mieszkalne odpowiadają za większość ofiar śmiertelnych pożarów w tym kraju – rok po roku. 

Na szczególną uwagę zasługują wysokie budynki mieszkalne. Według raportu NFPA „ High-Rise Building Fires (2019–2023)” straż pożarna reagowała na średnio 14 830 pożarów budynków wysokich rocznie w tym okresie. 85% z nich miało miejsce w budynkach mieszkalnych — średnio 12 676 pożarów rocznie, powodując 31 ofiar śmiertelnych wśród cywilów, 408 obrażeń i straty materialne o wartości 141 milionów dolarów rocznie. W wysokich budynkach wielorodzinnych z siedmioma lub więcej lokalami, pożary kuchni były główną przyczyną incydentów, stanowiąc 59%. Jednak pożary sypialni — pożary, które rozpoczynają się w miejscach, w których ludzie śpią — spowodowały nieproporcjonalnie dużą liczbę zgonów. 

Mieszkańcy wieżowców narażeni są na szczególne zagrożenia. Śpią. Mogą być starsi lub bardzo młodzi. Dzielą korytarze i windy z wieloma innymi osobami. A w wielu przypadkach na całym świecie mieszkają w budynkach bez żadnej automatycznej instalacji tryskaczowej. 

Zraszacze działają — dlaczego więc nie są wymagane? 

Dowody na skuteczność automatycznych tryskaczy przeciwpożarowych w budynkach mieszkalnych są jednoznaczne. Domy z tryskaczami mają o 81% niższy wskaźnik śmiertelności wśród cywilów niż domy bez nich. W przypadku jednoczesnego stosowania tryskaczy i przewodowych czujników dymu wskaźnik śmiertelności spada o 90%. W pożarach, w których działał system tryskaczowy, wskaźniki śmiertelności wśród cywilów w latach 2015–2019 były o 89% niższe niż w pożarach bez automatycznego systemu gaszenia. 

Pojedynczy automatyczny tryskacz przeciwpożarowy uruchamia się, podaje wodę bezpośrednio do pożaru, daje czas na ucieczkę i w większości przypadków całkowicie kontroluje pożar – bez czekania na przyjazd straży pożarnej. Technologia ta jest niezawodna, sprawdzona i ekonomiczna. A jednak, według najnowszych danych, automatyczne systemy gaśnicze były obecne tylko w około 5% pożarów nieograniczonych w użytkowanych budynkach mieszkalnych. 

Dlaczego? W Stanach Zjednoczonych grupy branży mieszkaniowej i budowlanej aktywnie sprzeciwiały się obowiązkowi instalowania tryskaczy w budynkach mieszkalnych, skutecznie blokując jego wprowadzenie w co najmniej 25 stanach. Argumentem są koszty – ale porównania kosztów rzadko uwzględniają koszty pożaru. Poza Stanami Zjednoczonymi, wiele krajów po prostu w ogóle nie rozszerzyło obowiązku instalowania tryskaczy na budynki mieszkalne, niezależnie od wysokości budynku. 

Przykład São Paulo 

Jednym z najwyraźniejszych przykładów tego problemu jest sytuacja w São Paulo w Brazylii. Zgodnie z Dekretem 69.118, przepisy bezpieczeństwa pożarowego w São Paulo klasyfikują budynki według rodzaju użytkowania i odpowiednio ustalają wymagania dotyczące instalacji tryskaczowej. Rezultatem jest uderzające, trójstronne porównanie. 

Budynek apartamentowy (grupa A-2 zgodnie z dekretem) nie podlega wymogowi instalacji zraszaczy, niezależnie od wysokości. Hotel (grupa B-1) wymaga instalacji zraszaczy, gdy jego wysokość przekracza 23 metry (75 stóp). Budynek biurowy (grupa D-1) musi mieć instalację zraszaczy powyżej 30 metrów (98 stóp). 

Zastanówmy się, co to oznacza w praktyce. 30-piętrowy apartamentowiec w São Paulo – budynek, w którym mogą mieszkać setki mieszkańców, w tym dzieci, osoby starsze i osoby o ograniczonej sprawności ruchowej – nie musi być wyposażony w automatyczny system przeciwpożarowy. Hotel obok, w którym goście zatrzymują się na kilka nocy, musi być w pełni chroniony. Budynek biurowy po drugiej stronie ulicy, który jest pusty przez większość nocy i w weekendy, również musi być chroniony powyżej określonej wysokości. 

Logika zawarta w tych kodach w istocie głosi, że życie gości hotelowych i pracowników biurowych jest ważniejsze niż życie mieszkańców. Dane dotyczące zgonów w pożarach mówią coś wręcz przeciwnego. 

São Paulo nie jest wyjątkiem. Podobne luki występują w przepisach przeciwpożarowych w Ameryce Łacińskiej, niektórych częściach Azji i na Bliskim Wschodzie. Tendencja jest spójna: budynki mieszkalne są rutynowo zwalniane z obowiązku stosowania tryskaczy, który dotyczy budynków komercyjnych o tej samej wysokości i profilu ryzyka. 

Jak wyglądają konsekwencje 

To nie są abstrakcyjne luki w polityce. Mają nazwy i adresy. 

26 listopada 2025 roku w kompleksie mieszkalnym Wang Fuk Court, składającym się z ośmiu 31-piętrowych wieżowców w Tai Po w Hongkongu, wybuchł pożar. Ogień szalał przez ponad 43 godziny. Zginęło 168 osób – większość z nich znaleziono w swoich mieszkaniach – a 79 zostało rannych. Prawie 40% mieszkańców kompleksu stanowili seniorzy w wieku 65 lat i starsi. Spłonęło siedem z ośmiu wieżowców. 

Sąd Wang Fuk został zbudowany w 1983 roku jako dotowany przez państwo kompleks mieszkaniowy i zamieszkiwało w nim około 4643 mieszkańców. W momencie wybuchu pożaru budynki przechodziły remont elewacji i były osłonięte bambusowymi rusztowaniami i siatką budowlaną – materiałami, które przyczyniły się do szybkości i skali rozprzestrzeniania się pożaru. Przyczyna pożaru jest nadal badana. Jednak wynik nie budzi wątpliwości: w wieżowcu mieszkalnym zginęło 168 osób, a większość z nich nigdy nie opuściła swoich mieszkań. 

Tak wygląda problem pożarów domów mieszkalnych w skali globalnej. Budynek pełen mieszkańców – wielu starszych, wielu śpiących lub niezdolnych do szybkiej ewakuacji – bez systemu gaśniczego, który mógłby spowolnić ogień w tych krytycznych pierwszych minutach przed przybyciem pomocy. Pożar w budynku Wang Fuk Court jest najtragiczniejszym pożarem w Hongkongu od 1948 roku. 

Każdego roku tysiące ludzi ginie w pożarach domów – w budynkach, które mogłyby być chronione, w krajach, w których przepisy nie wymagają tego. Każda z tych ofiar śmiertelnych jest w równym stopniu wynikiem zaniedbania przepisów, co pożaru. 

Co musi się zmienić 

Organy regulacyjne, decydenci i specjaliści ds. ochrony przeciwpożarowej dysponują narzędziami, aby temu zaradzić. Progi instalacji tryskaczowej oparte na wysokości lub obciążeniu użytkowników – stosowane konsekwentnie niezależnie od rodzaju użytkowania – zniwelowałyby lukę, która pozwala na to, aby 30-piętrowy budynek mieszkalny pozostawał niezabezpieczony, podczas gdy hotel o tej samej wysokości jest w pełni zabezpieczony. 

Inżynierowie ochrony przeciwpożarowej mogą orędować za tymi progami w lokalnych procedurach wdrażania przepisów. Władze posiadające jurysdykcję mogą zadać trudne pytanie: skoro wymagamy tryskaczy w tym hotelu, dlaczego nie w sąsiednim budynku mieszkalnym? 

Mieszkańcy mają prawo wiedzieć, czy ich budynek jest chroniony — i muszą zrozumieć, że w wielu miejscach odpowiedź brzmi: nie. 

Dane są jasne od dawna. Problem pożarów jest w domu. Rozwiązanie również. 

[Przeczytaj pełne raporty statystyczne NFPA tutaj](https://www.nfpa.org/education-and-research/research/nfpa-research/fire-statistical-reports#sortCriteria=%40publicationdate%20descending&aq=%40culture%3D%22en%22&cq=%40taglistingpage%3D%3D\(%22Fire%20Statistics%22\) (%20%20).