Podaj swój adres e-mail, aby pobrać pełną wersję przewodnika.
E-mail CAPTCHA
Systemy tryskaczy przeciwpożarowych podlegają określonym przepisom i normom, aby zapewnić prawidłowy montaż i funkcjonalność. Kluczowe normy to NFPA 13 dla instalacji standardowych, NFPA 13R dla budynków mieszkalnych oraz IFC (Międzynarodowy Kodeks Pożarowy) dla ogólnych wymagań budowlanych.
Zapytani o ocenę najlepszych sposobów promowania szerszego wykorzystania automatycznych systemów tryskaczowych, zwolennicy systemów tryskaczowych przyznali przepisom przeciwpożarowym dwie najwyższe oceny spośród 10 popularnych strategii mających na celu zwiększenie ich wykorzystania. „Przekonywanie autorów przepisów do wymagania systemów tryskaczowych w określonych obiektach” (7,3 na 10). Drugą najwyższą oceną (7,0) było „Zachęcanie straży pożarnej do promowania systemów tryskaczowych”, co również mogłoby zostać zrealizowane poprzez zmiany w przepisach.
W tym wpisie na blogu zagłębimy się w temat przepisów przeciwpożarowych – a konkretnie, czym są przepisy i jaką rolę odgrywają tryskacze przeciwpożarowe? Niniejszy wpis obejmuje najważniejsze punkty czwartego rozdziału „Przepisy przeciwpożarowe i tryskacze przeciwpożarowe” przewodnika IFSA „Promowanie automatycznych systemów tryskaczowych: Mapa drogowa dla rzeczników”.
Obowiązek zapewnienia ochrony przed ogniem przez rząd
Bezpieczeństwo przeciwpożarowe to zarówno odpowiedzialność osobista, jak i zbiorowa. W miejscach pracy, obiektach komercyjnych i budynkach wielorodzinnych za bezpieczeństwo przeciwpożarowe zazwyczaj odpowiada osoba sprawująca nadzór operacyjny. Jednak w przypadku wystąpienia zagrożenia bezpieczeństwa oczekuje się interwencji ze strony władz w celu ochrony społeczeństwa.
Interwencja ta mieści się w ramach uprawnień policji rządowej, która ma szerokie uprawnienia do zapewnienia bezpieczeństwa publicznego, zdrowia i dobrobytu. Uprawnienia policyjne pozwalają rządom podejmować działania, takie jak wyburzanie niebezpiecznych konstrukcji, nakładanie obowiązku szczepień, regulowanie transportu publicznego lub zakazywanie niebezpiecznych praktyk, takich jak używanie fajerwerków konsumenckich lub drewnianych budynków w miastach, w kontekście ochrony przeciwpożarowej.
Aby jednak interwencja rządu była uzasadniona, musi służyć interesowi publicznemu, być w uzasadniony sposób konieczna i nie nakładać nadmiernych obciążeń na jednostki. Nadzór sądowy pomaga zapewnić, że te uprawnienia nie będą nadużywane lub stosowane w sposób, który niesprawiedliwie zakłócałby legalne działania.
Krótka historia przepisów budowlanych i przeciwpożarowych
Najstarszy znany rządowy przepis dotyczący bezpieczeństwa budynków stanowił część Kodeksu Prawnego Hammurabiego, szóstego króla Babilonu, wydanego w 1754 roku p.n.e. Kodeks zawierał 282 przepisy ustanawiające standardy interakcji handlowych oraz ustalające grzywny i kary, aby sprostać wymogom sprawiedliwości. Został on odkryty w 1901 roku, wyryty na masywnym kamiennym filarze w kształcie palca.
W 871 roku Alfred Wielki, król Anglii, wprowadził środki zapobiegające pożarom, w tym zasłanianie nocnych ognisk kuchennych, a w 1189 roku burmistrz Londynu zaproponował kamienne mury oddzielające budynki, aby ograniczyć rozprzestrzenianie się ognia. Idea stosowania materiałów niepalnych w celu zapobiegania rozprzestrzenianiu się ognia dotarła do Stanów Zjednoczonych. W najwcześniejszych miastach amerykańskich, takich jak Nowy Jork i Boston, budynki mieszkalne musiały być budowane z cegły lub kamienia, a dachy z łupka lub dachówki, aby ograniczyć rozprzestrzenianie się ognia.
W 1896 roku Krajowa Rada Ubezpieczycieli Ognia (NBFU) opracowała swój pierwszy modelowy przepis budowlany i bezskutecznie zabiegała o jego przyjęcie przez stan Nowy Jork. Wysiłki te doprowadziły do opublikowania w 1905 roku Kodeksu Budowlanego NBFU, uważanego za pierwszy „wzorcowy przepis budowlany” – kompletny zbiór wymagań technicznych dotyczących budownictwa, sformułowanych w sposób, który miał zostać przyjęty przez rząd. Ten modelowy przepis NBFU został później opublikowany pod nazwą „National Building Code” i był okresowo aktualizowany do 1967 roku.
Kodeks ten zapoczątkował rozwój podstawowych zasad kodeksowych, takich jak wymagania dotyczące wysokości i powierzchni budynków, sposoby ewakuacji, konstrukcje ognioodporne, obudowy szybów, parapety, ściany i drzwi ognioodporne, systemy przeciwpożarowe oraz systemy tłumienia.
Modelowy kodeks NBFU z 1905 roku zawierał wymagania dotyczące instalacji tryskaczowych w częściach budynków, w tym w obszarach poniżej poziomu gruntu zajmowanych przez obiekty handlowe i produkcyjne. W Stanach Zjednoczonych duże miasta, takie jak Nowy Jork i Chicago, mogły sobie pozwolić na opracowywanie i aktualizowanie własnych przepisów budowlanych. Mniejsze miasta i stany postanowiły połączyć siły w grupy regionalne, aby opracowywać i regularnie aktualizować dodatkowe modelowe przepisy budowlane jako alternatywę dla przepisów obowiązujących w branży ubezpieczeniowej.
Krajowy Kodeks Budowlany NBFU. Obejmował on:
- 1927 – Jednolity Kodeks Budowlany, opublikowany przez Międzynarodową Konferencję Urzędników Budowlanych (ICBO)
- 1947 – Standardowy kodeks budowlany, opublikowany przez Southern Building Code Congress (SBCCI)
- 1950 – Podstawowy kodeks budowlany, opublikowany przez Building Officials and Code Administrators International (BOCA)
Chociaż zostały powszechnie przyjęte na szczeblu regionalnym, różnice w wymaganiach między nimi a sposobem ich przyjęcia na szczeblu stanowym lub lokalnym często powodowały konflikty, które utrudniały postęp w zakresie środków, metod i materiałów budowlanych pomiędzy jurysdykcjami.
Kody ICC i NFPA
Aby rozwiązać te problemy, trzy organizacje zajmujące się kodeksami utworzyły w 1972 roku Radę Amerykańskich Urzędników Budowlanych (CABO), która ostatecznie połączyła się w 1994 roku, tworząc Międzynarodową Radę ds. Kodeksów (ICC). ICC opracowuje obecnie ujednolicony zestaw kodeksów modelowych, obejmujący Międzynarodowy Kodeks Budowlany (IBC), Międzynarodowy Kodeks Przeciwpożarowy (IFC) oraz inne specjalistyczne kodeksy dla takich dziedzin jak hydraulika, systemy mechaniczne i energetyka.
ICC nie jest jedynym autorem wzorcowych kodeksów. Narodowe Stowarzyszenie Ochrony Przeciwpożarowej (NFPA) publikuje również wzorcowy kodeks przeciwpożarowy (NFPA 1), wzorcowy kodeks budowlany (NFPA 5000) oraz „Kodeks bezpieczeństwa życia” (NFPA 101), które są powszechnie stosowane, wdrażane i egzekwowane w Stanach Zjednoczonych i na całym świecie.
Wspólną cechą większości przepisów budowlanych jest system klasyfikacji użytkowania, który stanowi podstawę oceny ryzyka. Klasyfikacje te zakładają, że poziom zagrożenia pożarowego zależy od sposobu użytkowania budynku lub konstrukcji, zarówno pod względem osób przebywających w budynku, jak i jego zawartości. Wymagania dotyczące minimalnego poziomu bezpieczeństwa pożarowego obejmują odporność ogniową, wymagane drogi ewakuacyjne, palność dopuszczalnych materiałów wykończeniowych, systemy alarmowe i przeciwpożarowe oraz inne aspekty ochrony, które zależą od klasyfikacji użytkowania w powiązaniu z powierzchnią i wysokością budynku.
Jedną z zalet systemu regulacji budynków opartego na okresowym przyjmowaniu wzorcowych przepisów jest to, że są one regularnie aktualizowane, zazwyczaj co kilka lat. Pozwala to na uwzględnienie w przepisach nowych technik i technologii. Umożliwia to również udział opinii publicznej, w tym grup interesu.
Stany Zjednoczone mogą mieć najdłuższą historię propagowania przepisów budowlanych przez grupę skupiającą się na tryskaczach przeciwpożarowych. Narodowe Stowarzyszenie Tryskaczy Przeciwpożarowych (NFSA), którego początki sięgają 1905 roku, podjęło w latach 60. XX wieku decyzję o promowaniu szerszego stosowania tryskaczy przeciwpożarowych poprzez przepisy budowlane.
Zamiast po prostu domagać się rozszerzenia obowiązku stosowania tryskaczy przeciwpożarowych w przepisach, zwolennicy tryskaczy często dążyli do stworzenia zachęt lub „kompromisów”, które rekompensowałyby dodatkowe koszty instalacji tryskaczy poprzez redukcję kosztów w innych obszarach budownictwa, co zostało omówione bardziej szczegółowo poniżej. Takie podejście często spotyka się z mniejszym oporem ze strony deweloperów i polityków, którzy zobowiązali się do niepodnoszenia kosztów budowy.
Uznanie systemów tryskaczowych jako kluczowych elementów bezpieczeństwa życia znacznie wzrosło na przestrzeni dekad od czasu opublikowania i wdrożenia wzorcowych przepisów budowlanych w Ameryce Północnej. Podobnie jak w Ameryce Północnej, ulepszenia przepisów w innych częściach świata również często następują po tragicznych pożarach. Jednak organizacje działające na rzecz poprawy przepisów mogą doprowadzić do ich udoskonalenia nawet bez tragicznych pożarów. Chociaż Europejska Sieć Tryskaczy Przeciwpożarowych (EFSN) nie istniała aż do 2002 roku, już w 2006 roku mogła poinformować, że wiele krajów europejskich zaczyna dostrzegać potrzebę stosowania systemów tryskaczowych w budynkach wysokościowych.
Ochrona aktywna i pasywna
Jednym z powodów, dla których wymagania dotyczące ochrony przeciwpożarowej są zazwyczaj uwzględniane w przepisach budowlanych, jest fakt, że ognioodporność materiałów budowlanych tradycyjnie odgrywała dużą rolę w określaniu dopuszczalnego poziomu ryzyka pożaru w różnych zastosowaniach.
Pasywna ochrona przeciwpożarowa opiera się na naturalnej odporności ogniowej elementów budynku, takich jak ognioodporne drzwi, okna, ściany oraz zespoły podłóg i sufitów. Są one testowane za pomocą standardowych procedur pomiaru czasu i temperatury, aby określić, jak długo mogą wytrzymać ogień bez uszkodzenia. Ponieważ elementy te są wbudowane w konstrukcję i nie wymagają aktywacji, są uważane za „pasywne”. Historycznie budynki o takich cechach były określane jako „ognioodporne”, ale obecnie preferowanym terminem jest „ognioodporne”, co oznacza, że zawartość budynku, a nie tylko jego konstrukcja, stwarza znaczne zagrożenie pożarowe.
„Aktywne” systemy ochrony przeciwpożarowej są ich przeciwieństwem i obejmują automatyczne tryskacze, alarmy przeciwpożarowe oraz systemy kontroli dymu, które aktywnie reagują na warunki pożaru. Spośród nich, systemy tryskaczowe są wyjątkowo skuteczne, ponieważ mogą aktywnie kontrolować lub gasić pożary, zmniejszając zagrożenie dla życia i mienia. Jest to szczególnie ważne dla osób, które mogą nie być w stanie ewakuować się podczas pożaru.
Udowodniona skuteczność
Zwolennicy pasywnego podejścia do bezpieczeństwa pożarowego często kwestionują niezawodność systemów aktywnych, zwłaszcza systemów tryskaczowych. Jednak systemy pasywne również charakteryzują się awaryjnością, co potwierdzają badania terenowe i doświadczenia w zakresie strat spowodowanych pożarami, które ujawniły naruszenia barier ognioodpornych, niewystarczające zabezpieczenia przeciwpożarowe, niedziałające drzwi i klapy przeciwpożarowe oraz inne niedociągnięcia. Mimo to, istnieje niewiele badań dotyczących niezawodności systemów pasywnych, które można by łatwo porównać z historycznie doskonałą wydajnością automatycznych systemów tryskaczowych.
Gdy w latach 60. i 70. XX wieku NFSA zaczęła zabiegać o większe uznanie automatycznych systemów tryskaczowych w Stanach Zjednoczonych, NFSA wykazała skuteczność ochrony tryskaczowej w kontrolowaniu i gaszeniu pożarów z dwóch głównych źródeł.
Tabela 4.4.1-1: Podsumowanie NFPA dotyczące wydajności systemów tryskaczowych w Stanach Zjednoczonych w latach 1897–1969
| Wydajność | 1897–1924 Numer | 1897–1924 Procent | Numer 1925–1969 | 1925–1969 Procent |
|---|---|---|---|---|
| Zadowalający | 31,388 | 95.8 | 78,291 | 96.2 |
| Niedostateczny | 1,390 | 4.2 | 3,134 | 3.8 |
| Całkowity | 32,778 | 100.0 | 81,425 | 100.0 |
Na potrzeby tych wstępnych statystyk, „zadowalająca” skuteczność oznaczała, że systemy tryskaczowe skutecznie gasiły i kontrolowały pożar. Natomiast „niezadowalająca” skuteczność obejmowała nie tylko słabą skuteczność gaszenia działającego systemu tryskaczowego, ale także pożary, w których dopływ wody był odcięty lub z innego powodu niewystarczający w momencie wybuchu pożaru, co stanowiło około jednej trzeciej wszystkich „niezadowalających” incydentów.
Bardziej szczegółowe dane o zdarzeniach gromadzono później dzięki Krajowemu Systemowi Zgłaszania Incydentów Pożarowych (NFIRS), którym od połowy lat 70. zarządzała amerykańska Agencja ds. Pożarnictwa.
4 sposoby na zapewnienie skuteczności
Oto cztery sposoby zapewnienia skuteczności automatycznych systemów tryskaczowych przeciwpożarowych:
- Normy projektowania i instalacji systemów – tradycyjnie przepisy budowlane i przeciwpożarowe regulują miejsca instalacji systemów tryskaczowych, a powołane normy regulują sposób ich instalacji. Normy te mają kluczowe znaczenie dla zapewnienia skuteczności systemów tryskaczowych, obejmując szczegóły techniczne, takie jak rozstaw tryskaczy, odstępy między przeszkodami, ciśnienie wody, natężenie przepływu, testy i dokumentację. Chociaż przepisy czasami dopuszczają częściową ochronę tryskaczową w przypadku określonych zagrożeń, większość wymogów preferuje budynki w pełni wyposażone w systemy tryskaczowe.
- Certyfikacja produktów tryskaczowych – kluczowym elementem niezawodności systemów gaśniczych jest jakość produktu, którą najlepiej gwarantują normy produktowe i programy certyfikacyjne. Obejmuje to między innymi tryskacze, zawory, rury, kształtki i wsporniki. Organy regulacyjne powinny określić, które normy produktowe mają być stosowane oraz które laboratoria certyfikujące, zagraniczne lub krajowe, są akceptowane do weryfikacji zgodności z tymi normami.
- Programy certyfikacyjne dla techników systemowych – programy certyfikacyjne dla osób zajmujących się projektowaniem, układem i szczegółami systemów tryskaczowych przeciwpożarowych pomagają zagwarantować, że osoby przygotowujące plany projektów i instalacji posiadają odpowiednie kwalifikacje.
- Wymagania dotyczące kontroli i testów – instalacje tryskaczowe muszą być okresowo sprawdzane, testowane i konserwowane, aby zapewnić ich prawidłowe działanie przez długi czas. Pompy przeciwpożarowe i inne elementy mechaniczne wymagają regularnych przeglądów, aby zapewnić ich pełną funkcjonalność. Przede wszystkim zawory sterujące dostawami wody muszą być utrzymywane w pozycji otwartej i gotowej do użycia, co najlepiej można zagwarantować dzięki elektronicznemu nadzorowi z odpowiednimi alarmami komunikującymi się ze stale obsadzonymi stanowiskami nadzoru.
Zachęty dotyczące tryskaczy przeciwpożarowych w przepisach budowlanych
„Tworzenie zachęt ekonomicznych w przepisach budowlanych dla systemów tryskaczowych” zostało uznane za trzecią najskuteczniejszą strategię zwiększenia wykorzystania tryskaczy, uzyskując ocenę 6,9. Tradycyjnie odbywa się to za pomocą tzw. „kompromisów w zakresie tryskaczy”. Odnosi się to do dopuszczenia alternatywnych rozwiązań projektowych w przepisach budowlanych, które dają projektantom opcje pozwalające na redukcję innych środków ochrony przeciwpożarowej w przypadku instalacji tryskaczy przeciwpożarowych w całym budynku, ze względu na ich zdolność do zapewnienia równoważnego lub wyższego poziomu ochrony. Zachęty te są również określane jako „alternatywy projektowe dla tryskaczy przeciwpożarowych”, a w niektórych przypadkach „wymiany systemów tryskaczowych”, w zależności od lokalnej terminologii.
Najczęściej stosowanym kompromisem lub zachętą w zakresie instalacji tryskaczowych jest dozwolone zwiększenie wysokości i/lub powierzchni budynku albo strefy pożarowej w przypadku, gdy budynek jest wyposażony w instalację tryskaczową zgodnie z obowiązującą normą krajową.
Aby zapoznać się z pełną treścią rozdziału czwartego — w tym z badaniami dotyczącymi skuteczności systemów, normami projektowania i instalacji systemów, certyfikatami oraz dwoma studiami przypadku dotyczącymi zachęt do stosowania tryskaczy przeciwpożarowych — pobierz pełną wersję przewodnika.
Zapraszamy do zapoznania się z kolejnym wpisem na blogu z tej serii, dotyczącym Przewodnika po promowaniu automatycznych systemów tryskaczowych: Mapa drogowa dla rzeczników. Przedstawiono w nim treść rozdziału piątego, „Wdrażanie zmian regulacyjnych w środowisku objętym przepisami”.