Podaj swój adres e-mail, aby pobrać pełną wersję przewodnika.

E-mail CAPTCHA

Środowisko przepisów przeciwpożarowych opartych na wydajności odnosi się do ram regulacyjnych, w których środki bezpieczeństwa pożarowego w budynkach i innych konstrukcjach opierają się na ich zdolności do spełniania określonych celów i zadań ochrony przeciwpożarowej. Mogą to być ograniczenia rozprzestrzeniania się pożarów, zapewnienie bezpiecznej ewakuacji lub ochrona integralności konstrukcji, w przeciwieństwie do znacznie bardziej powszechnych i tradycyjnych przepisów „nakazowych”.

W przypadku ochrony przeciwpożarowej opracowano koncepcję projektowania opartego na wydajności, uwzględniającą specyficzne cechy budynku, takie jak innowacyjne projekty, zabytkowe konstrukcje czy złożone procesy przemysłowe. Przepisy i normy zazwyczaj przyjmują podejście uniwersalne, które może, ale nie musi, być odpowiednie ze względu na unikalną charakterystykę budynku.

Podejście oparte na wydajności promuje podejście do bezpieczeństwa pożarowego oparte na ryzyku, gdzie pożądane rezultaty są ważniejsze niż całkowite przestrzeganie określonych wymagań kodeksu. Jednak wdrożenie tego podejścia wymaga większej wiedzy technicznej, dogłębnej analizy oraz ścisłej współpracy między architektami, inżynierami, organami regulacyjnymi i innymi zainteresowanymi stronami.

Kody preskryptywne — z elastycznością

Nawet przepisy uznawane za wysoce normatywne, takie jak IBC, często dopuszczają alternatywy oparte na wydajności, jeśli projektanci mogą wykazać równe lub większe bezpieczeństwo poprzez szczegółową analizę zatwierdzoną przez właściwy organ. Natomiast prawdziwy przepis oparty na wydajności nie opiera się na wymaganiach normatywnych jako punkcie odniesienia.

Na przykład Komitet Bezpieczeństwa Pożarowego Nordyckiego Komitetu Przepisów Budowlanych opublikował w 1994 r. wzorcowy kodeks bezpieczeństwa pożarowego w budynkach oparty na wynikach, w którym zaproponowano następujący ogólny cel:

„Każdy budynek i każda konstrukcja powinny być zbudowane w taki sposób i z takich materiałów, a ich wyposażenie i umeblowanie powinny być takie, aby, biorąc pod uwagę ich przeznaczenie i lokalizację, zapewniały zadowalające bezpieczeństwo pożarowe osobom przebywającym w budynku, w tym bezpieczne urządzenia do ratowania ludzi i gaszenia pożaru, a także zapobiegały rozprzestrzenianiu się ognia na budynki i konstrukcje zarówno na tej samej, jak i sąsiednich działkach. Każdy budynek i każda konstrukcja powinny być zbudowane w taki sposób, aby zapewniały akceptowalne bezpieczeństwo przed uszkodzeniem mienia i środowiska.”

Postanowienia „uznawane za spełniające”

Zgodność z przepisami i regulacjami opartymi na wydajności, takimi jak te opisane powyżej, jest zazwyczaj wykazywana poprzez analizę i/lub obliczenia wykazujące, że proponowany projekt spełnia cele, a nie szczegółowe wymagania norm normatywnych. Ze względu na koszty, jakie może wiązać się z przeprowadzeniem szczegółowej analizy, większość przepisów opartych na wydajności dopuszcza również stosowanie rozwiązań wstępnie zaakceptowanych, często określanych jako przepisy „uznawane za spełniające”.

Weryfikacja wstępnie zatwierdzonego rozwiązania jest stosunkowo prosta i ściśle odzwierciedla proces zgodności ze standardowymi przepisami. Jednak weryfikacja proponowanego rozwiązania opartego na wydajności wiąże się z większymi wyzwaniami. W wielu krajach brakuje inżynierów ds. ochrony przeciwpożarowej, co często prowadzi do tego, że specjaliści ci są proszeni o pomoc władzom lokalnym w przeglądach projektów. Taka sytuacja może prowadzić do konfliktów interesów, szczególnie gdy inżynierowie uczestniczą w wzajemnym przeglądaniu projektów, co potencjalnie zniechęca do obiektywnej krytyki i unikania konfliktów.

Różnice w oczekiwaniach i doświadczeniu

Ponadto, to, co uznaje się za akceptowalne rozwiązanie oparte na wydajności, często różni się w zależności od oczekiwań kulturowych i lokalnych doświadczeń. W odniesieniu do użytkowania tryskaczy przeciwpożarowych, różnice te stały się szczególnie widoczne w powtarzających się studiach przypadku prezentowanych przez różne zespoły krajowe podczas dwuletnich Międzynarodowych Konferencji na temat Przepisów Opartych na Wydajność, organizowanych przez Stowarzyszenie Inżynierów Ochrony Pożarowej (SFPE).

Aby zobaczyć przykład tych różnic, wpisz swój adres e-mail po lewej stronie i pobierz pełną wersję „Przewodnika po promowaniu automatycznych systemów tryskaczowych: Mapa drogowa działań rzeczniczych”.

Po pobraniu przewodnika zapoznaj się z rozdziałem 7, tabelą 7-1, która ilustruje użycie tryskaczy przeciwpożarowych przez kilka zespołów narodowych uczestniczących w konferencji w ramach ich propozycji ochrony pięciu wyjątkowych obiektów w latach 1998–2006. Wśród pięciu obiektów znajdował się 40-piętrowy wieżowiec biurowy, centrum handlowe o powierzchni 28 000 m2, 22-piętrowy wieżowiec hotelowy, duże międzynarodowe centrum transportowe i 30-piętrowy budynek mieszkalny dla osób starszych.

Poza uprzedzeniami kulturowymi, na projekty oparte na wydajności duży wpływ ma społeczna tolerancja na ryzyko oraz założenia dotyczące rozwoju i rozmiaru pożaru, kryteriów trwałości, skuteczności pasywnych środków ochrony przeciwpożarowej oraz niezawodności systemów tryskaczowych. Globalny brak profesjonalnego uznania i spójnych standardów w tych obszarach wpływa również na to, jak powszechnie tryskaczowe systemy tryskaczowe są włączane do strategii ochrony przeciwpożarowej opartych na wydajności.

Na przykład, IFSA zapewniła częściowe finansowanie badania alternatywnych rozwiązań projektowych w budynkach z instalacjami tryskaczowymi, przeprowadzonego w 2010 roku przez Fredrika Nystedta z Wydziału Inżynierii Bezpieczeństwa Pożarowego i Bezpieczeństwa Systemów Uniwersytetu w Lund w Szwecji. Raport, mający stanowić podstawę nordyckich wytycznych dotyczących weryfikacji alternatywnych rozwiązań projektowych, obejmował przegląd skuteczności instalacji tryskaczowych oraz proponowane rozwiązania projektowe dotyczące pożarów odpowiednich do stosowania w budynkach z instalacją tryskaczową, wraz z proponowanymi kryteriami trwałości. Badanie zawierało również wskazówki dotyczące metod weryfikacji kompromisów w zakresie instalacji tryskaczowych.

Krytyka kodów opartych na wydajności

Przepisy oparte na wydajności spotkały się z krytyką, szczególnie po pożarze Grenfell Tower w Londynie w 2017 roku, w którym zginęły 72 osoby. Tragedia ta wywołała powszechne apele o ponowną ocenę angielskich przepisów budowlanych. Warto zauważyć, że w 1985 roku 306 stron szczegółowych przepisów budowlanych zastąpiono zaledwie 24 stronami wymagań opartych na wydajności. Wśród orędowników reformy był Królewski Instytut Architektów Brytyjskich (Royal Institute of British Architects), który domagał się jaśniejszych i bardziej rygorystycznych przepisów – w tym obowiązkowego stosowania instalacji tryskaczowych we wszystkich nowych i przebudowanych budynkach mieszkalnych, zgodnie z przepisami 37A i 337B Walijskich Przepisów Budowlanych (Building Regulations for Wales), a co najmniej w budynkach mieszkalnych o wysokości powyżej trzech pięter.

Pod wieloma względami zachęty do stosowania tryskaczy przeciwpożarowych zawarte w przepisach normatywnych działają podobnie do rozwiązań „uznawanych za satysfakcjonujące” w systemach opartych na wydajności. Rzecznicy bezpieczeństwa pożarowego powinni nadal promować pozytywne traktowanie aktywnych systemów tłumienia pożarów w obu ramach regulacyjnych.

Gdy przepisy oparte na wydajności zawierają sugerowane lub wymagane założenia – takie jak niezawodność systemu tryskaczowego, progi trwałości lub maksymalny rozmiar pożaru – zwolennicy systemów tryskaczowych powinni upewnić się, że wartości te są rozsądne. Jednym z trudniejszych kryteriów trwałości często jest zaciemnienie wizualne. Badania pożarowe wykazały, że aktywacja tryskaczy może czasami zwiększyć zaciemnienie wizualne, ponieważ proces tłumienia zakłóca cykl spalania i uwalnia niespalone cząstki oraz parę do powietrza w pobliżu pożaru. Jednak zarówno strażacy, jak i naukowcy konsekwentnie podkreślają, że nie każdy „dym” jest taki sam. Aerozol wytwarzany podczas pożarów kontrolowanych tryskaczami jest zazwyczaj mniej toksyczny i mniej drażniący dla układu oddechowego niż dym z niekontrolowanego spalania.

Znaczenie automatycznych systemów zraszających

Jednym z głównych powodów, dla których tryskacze przeciwpożarowe działają tak skutecznie w ramach projektowania opartego na wydajności, jest to, że metodologie te często opierają się na modelach deterministycznych, w których szybkość uwalniania ciepła jest czynnikiem krytycznym. Ponieważ temperatura, generowanie dymu i produkcja gazów toksycznych są bezpośrednio powiązane z szybkością uwalniania ciepła, zdolność systemów tryskaczowych do ograniczania i tłumienia tej szybkości znacząco zmniejsza szkodliwe skutki pożaru. W wielu przypadkach, na przykład podczas projektowania systemów kontroli dymu, opracowanie odpowiedniego rozwiązania bez wcześniejszego zdefiniowania maksymalnej wielkości pożaru jest niemożliwe. Automatyczne systemy tryskaczowe są jednym z kluczowych narzędzi, które to umożliwiają – i jednym z kluczy do promowania podejścia opartego na ryzyku do bezpieczeństwa pożarowego poprzez środowisko oparte na wydajności.

Zapraszamy do zapoznania się z kolejnym wpisem na blogu z tej serii, opartym na Przewodniku. Omówi on treść rozdziału ósmego, „Obowiązki dotyczące zraszaczy, czyli ulgi podatkowe w drodze legislacji”.

Aby uzyskać więcej informacji na temat strategii promujących szersze wykorzystanie automatycznych systemów tryskaczowych, wprowadź powyżej swój adres e-mail, aby pobrać pełną wersję „Przewodnika po promowaniu automatycznych systemów tryskaczowych: Mapa drogowa działań rzeczniczych”.