Elke twee uur en veertien minuten sterft er iemand in de Verenigde Staten door brand. De overgrote meerderheid van die doden valt op dezelfde plek: thuis. Niet in een fabriek, niet in een kantoorgebouw, niet in een hotel. Thuis. 

Dit is geen nieuwe trend. Al decennialang tonen brandgegevens aan dat branden het meest voorkomen in woongebouwen – huizen, appartementen en flatgebouwen. Toch is de woning in de Verenigde Staten en wereldwijd het gebouwtype waar het minst vaak een automatische sprinklerinstallatie verplicht is. Die tegenstrijdigheid is geen toeval. Het staat in de wetgeving. 

Wat de cijfers ons vertellen 

In 2024 rukten Amerikaanse brandweerkorpsen naar schatting 329.500 keer uit voor woningbranden – ongeveer één brand elke 96 seconden. Bij die branden kwamen ongeveer 2.920 mensen om het leven en raakten 8.920 anderen gewond. De directe materiële schade werd geschat op 11,4 miljard dollar. Deze cijfers zijn afkomstig van het NFPA-rapport ' Fire Loss in the United States During 2024' en ze vertellen een consistent verhaal: het probleem van woningbranden is enorm en zal niet verdwijnen. 

Eengezins- en tweegezinswoningen dragen de zwaarste last. Ze zijn verantwoordelijk voor 65,8% van alle dodelijke slachtoffers en 56,3% van alle gewonden door brand onder de burgerbevolking in de Verenigde Staten. Branden in appartementen zijn goed voor nog eens 8,7% van de doden en 19,4% van de gewonden. Alles bij elkaar opgeteld, zijn woningen verantwoordelijk voor de meeste dodelijke slachtoffers door brand in dit land – jaar na jaar. 

Hoogbouwflats verdienen speciale aandacht. Volgens het NFPA-rapport ' High-Rise Building Fires (2019–2023) ' reageerden brandweerkorpsen in die periode op gemiddeld 14.830 branden in hoogbouwflats per jaar. Daarvan vond 85% plaats in woongebouwen – gemiddeld 12.676 branden per jaar, met 31 doden onder de burgerbevolking, 408 gewonden en $141 miljoen aan materiële schade tot gevolg. In hoogbouwflats met zeven of meer appartementen waren keukenbranden de meest voorkomende oorzaak van incidenten, goed voor 59%. Maar slaapkamerbranden – branden die ontstaan terwijl mensen slapen – veroorzaakten een onevenredig groot aantal doden. 

Mensen die in flatgebouwen wonen, lopen een specifiek risico. Ze slapen. Ze kunnen oud of juist heel jong zijn. Ze delen gangen en liften met veel andere mensen. En in veel gevallen, wereldwijd, wonen ze in gebouwen zonder automatische brandblussystemen. 

Sprinklers werken — dus waarom zijn ze niet verplicht? 

Het bewijs voor automatische brandblussystemen in woongebouwen is overtuigend. Huizen met sprinklers hebben een 81% lager sterftecijfer onder burgers dan huizen zonder sprinklers. Wanneer zowel sprinklers als bedrade rookmelders aanwezig zijn, daalt het sterftecijfer met 90%. Bij branden waarbij een sprinklersysteem in werking trad, lag het sterftecijfer onder burgers tussen 2015 en 2019 89% lager dan bij branden zonder automatische brandbestrijding. 

Een enkele automatische sprinklerinstallatie wordt geactiveerd, spuit direct water op de brand, geeft tijd om te vluchten en blust de brand in de meeste gevallen volledig – zonder te hoeven wachten op de brandweer. De technologie is betrouwbaar, beproefd en kosteneffectief. En toch waren automatische blussystemen volgens recente gegevens slechts aanwezig bij ongeveer 5% van de niet-afgesloten branden in bewoonde woongebouwen. 

Waarom? In de Verenigde Staten hebben brancheorganisaties in de woningbouw en de bouwsector zich actief verzet tegen verplichte sprinklerinstallaties in woningen en hebben ze de invoering ervan in minstens 25 staten succesvol geblokkeerd. Het argument is de kosten, maar bij kostenvergelijkingen wordt zelden rekening gehouden met de kosten van een brand. Buiten de Verenigde Staten hebben veel landen de verplichting tot sprinklerinstallaties in woningen simpelweg helemaal niet ingevoerd, ongeacht de hoogte van het gebouw. 

Het voorbeeld van São Paulo 

Een van de duidelijkste voorbeelden van dit probleem is te vinden in São Paulo, Brazilië. Volgens decreet 69.118 classificeert de brandveiligheidsregelgeving van São Paulo gebouwen op basis van het type gebruik en stelt de eisen aan sprinklersystemen dienovereenkomstig vast. Het resultaat is een opvallende vergelijking tussen drie categorieën. 

Een appartementencomplex — Groep A-2 volgens het decreet — is niet onderworpen aan een sprinklerinstallatieplicht, ongeacht de hoogte. Een hotel (Groep B-1) is wel verplicht sprinklers te hebben wanneer het hoger is dan 23 meter. Een kantoorgebouw (Groep D-1) is verplicht sprinklers te hebben boven de 30 meter. 

Bedenk wat dit in de praktijk betekent. Een flatgebouw van 30 verdiepingen in São Paulo – een gebouw waar honderden bewoners kunnen wonen, waaronder kinderen, ouderen en mensen met een mobiliteitsbeperking – hoeft geen automatische sprinklerinstallatie te hebben. Het hotel ernaast, waar gasten een paar nachten verblijven, moet wel volledig beveiligd zijn. Het kantoorgebouw aan de overkant van de straat, dat de meeste nachten en in het weekend leeg staat, moet vanaf een bepaalde hoogte ook beveiligd zijn. 

De logica die in deze codes besloten ligt, zegt in feite dat de levens van hotelgasten en kantoorpersoneel belangrijker zijn dan die van bewoners. De gegevens over dodelijke slachtoffers bij brand tonen echter precies het tegenovergestelde aan. 

São Paulo is geen uitzondering. Vergelijkbare lacunes in de brandveiligheidsvoorschriften bestaan in heel Latijns-Amerika, delen van Azië en het Midden-Oosten. Het patroon is consistent: woongebouwen zijn stelselmatig vrijgesteld van sprinklerinstallaties, terwijl deze wel gelden voor commerciële gebouwen van dezelfde hoogte en met hetzelfde risicoprofiel. 

Hoe de gevolgen eruitzien 

Dit zijn geen abstracte beleidslacunes. Ze hebben namen en adressen. 

Op 26 november 2025 brak er brand uit in Wang Fuk Court, een wooncomplex bestaande uit acht torens van 31 verdiepingen in Tai Po, Hongkong. De brand woedde meer dan 43 uur. Er kwamen 168 mensen om het leven – de meesten werden in hun eigen appartement gevonden – en 79 anderen raakten gewond. Bijna 40% van de bewoners van het complex waren senioren van 65 jaar en ouder. Zeven van de acht woontorens werden volledig verwoest. 

Wang Fuk Court werd in 1983 gebouwd als een gesubsidieerd woningcomplex van de overheid en bood onderdak aan ongeveer 4.643 bewoners. Ten tijde van de brand werden de gebouwen aan de buitenkant gerenoveerd en waren ze omwikkeld met bamboestellingen en bouwnetten – materialen die bijdroegen aan de snelheid en omvang van de brandverspreiding. De oorzaak wordt nog onderzocht. Maar de uitkomst staat vast: 168 mensen kwamen om het leven in een flatgebouw, en de meesten van hen verlieten hun appartement niet. 

Dit is hoe het probleem van woningbranden er op grote schaal uitziet. Een gebouw vol bewoners – velen van hen ouderen, velen slapend of niet in staat om snel te vluchten – zonder blussysteem om de brand in die cruciale eerste minuten af te remmen voordat hulp arriveert. De brand in Wang Fuk Court is de dodelijkste brand in Hongkong sinds 1948. 

Elk jaar sterven duizenden mensen bij branden in hun eigen huis – in gebouwen die beschermd hadden kunnen worden, in landen met bouwvoorschriften die brandbeveiliging niet verplichten. Elk van die sterfgevallen is evenzeer een gevolg van falend beleid als van de brand zelf. 

Wat moet er veranderen? 

Code-instanties, beleidsmakers en brandbeveiligingsdeskundigen beschikken over de middelen om dit aan te pakken. Op hoogte of bezettingsgraad gebaseerde sprinklerdrempels – die consistent worden toegepast ongeacht het type gebouw – zouden de kloof dichten waardoor een appartementencomplex van 30 verdiepingen onbeschermd blijft, terwijl een hotel van dezelfde hoogte volledig is beveiligd. 

Brandveiligheidsingenieurs kunnen deze drempelwaarden bepleiten tijdens de lokale wetgevingsprocedures. Bevoegde instanties kunnen de lastige vraag stellen: als we sprinklers verplichten in dit hotel, waarom dan niet in het naastgelegen woongebouw? 

En de bewoners zelf verdienen het om te weten of hun gebouw beschermd is – en om te begrijpen dat het antwoord in veel gevallen nee is. 

De gegevens zijn al lange tijd duidelijk. Het brandprobleem speelt zich thuis af. De oplossing ook. 

[Lees hier de volledige NFPA-statistische rapporten](https://www.nfpa.org/education-and-research/research/nfpa-research/fire-statistical-reports#sortCriteria=%40publicationdate%20descending&aq=%40culture%3D%22en%22&cq=%40taglistingpage%3D%3D\(%22Fire%20Statistics%22\) (20%).