پاول سینکاگلیا، مدیر عامل، اتحادیه بین‌المللی اطفاء حریق

بیش از 20 سال از زمانی که استاندارد NFPA 13 انجمن ملی حفاظت در برابر آتش، استاندارد نصب سیستم‌های اسپرینکلر ، استفاده از علامت‌گذاری‌های عددی-حرفی را روی همه اسپرینکلرها به عنوان وسیله‌ای برای شناسایی ویژگی‌های عملیاتی آنها الزامی کرد، می‌گذرد. این علامت‌گذاری‌ها که اکنون معمولاً به عنوان شماره شناسایی اسپرینکلر (SIN) شناخته می‌شوند، تقریباً در سراسر کانادا، ایالات متحده و چندین کشور دیگر که NFPA 13 در آنها تصویب شده است، رایج هستند. با این حال، بسیاری از کسانی که به SIN به عنوان بخشی از نقش خود در طراحی، نصب، بازرسی و/یا نگهداری سیستم‌های اسپرینکلر تکیه می‌کنند، اغلب از مزایا و تاریخچه پشت این سیستم ساده بی‌اطلاع هستند.

شماره شناسایی اسپرینکلر (SIN)

SIN یک کد الفبایی-عددی چهار تا شش کاراکتری است که شامل یک یا دو حرف بزرگ انگلیسی و به دنبال آن سه یا چهار عدد است که به صورت فیزیکی روی اسپرینکلر، اغلب روی منحرف‌کننده، اعمال می‌شود، اگرچه NFPA 13 الزامی برای قرار دادن آن در آنجا قائل نشده است. نمونه‌های معمول SIN می‌تواند شامل موارد زیر باشد: L414 یا BD1423.

کاراکترهای SIN (حروف) تولیدکننده اسپرینکلر را مشخص می‌کنند. سه یا چهار عددی که در ادامه می‌آیند، توسط تولیدکننده به شیوه‌ای که به بهترین وجه با نیازهای آنها مطابقت دارد، ارائه می‌شوند. برخی از تولیدکنندگان از این اعداد برای نشان دادن ویژگی‌های خاص اسپرینکلر در خطوط تولید خود استفاده می‌کنند، برخی دیگر صرفاً از آنها به عنوان یک شماره فهرست‌بندی استفاده می‌کنند. شکل 1 در زیر کاربرد فیزیکی SIN را در چندین نوع اسپرینکلر نشان می‌دهد.

Three sprinkler deflectors showing stamped SIN markings

شکل ۱: محل برخی از SIN های معمول روی آبپاش‌ها (عکس‌ها از JCI، Reliable و IFSA)

اما صرف نظر از اینکه هر تولیدکننده چگونه برنامه شماره شناسایی اسپرینکلر خود را به صورت داخلی مدیریت می‌کند، هدف این سیستم انعطاف‌پذیر یکسان است: اطمینان از انتخاب و کاربرد صحیح هر اسپرینکلر.

چه چیزی باعث توسعه SIN شد؟

صنعت اسپرینکلر آتش نشانی اغلب به عنوان یک صنعت "برانداز" یا اساساً نوآورانه در نظر گرفته نمی‌شود. و انصافاً، اکثریت قریب به اتفاق اسپرینکلرهای نصب شده امروزی، تفاوت چندانی با برخی از طرح‌های ثبت اختراع شده اولیه ندارند. علاوه بر این، در نیمه اول قرن بیستم، بخش عمده‌ای از تکامل سر اسپرینکلرها به پیشرفت در تولید، قابلیت اطمینان و کیفیت محدود می‌شد. این دقیقاً چیز جذابی نیست.

با این حال، تا دهه 1950، با تحقیقات مداوم در زمینه پیشگیری از خسارت و سابقه رو به رشد کنترل موفقیت‌آمیز آتش، صنعت اسپرینکلر آتش‌نشانی به یک نتیجه محوری رسید؛ تخلیه اسپرینکلر آتش‌نشانی به سمت منبع آتش، به سادگی مؤثرتر است. این به نوبه خود منجر به توسعه اسپرینکلرهای ½ اینچی K-5.6 (K-80) Standard Spray Upright (SSU) و Pendent (SSP) شد که مبنای طراحی قرار گرفت و تا به امروز به طور گسترده مورد استفاده قرار می‌گیرد. اما تا دهه 1970، تغییرات در شیوه‌های صنعتی، به ویژه انبارداری، و علاقه روزافزون به اسپرینکلرها به عنوان ابزاری برای ایمنی جانی نشان داد که اسپرینکلر "اسپری استاندارد" در هنگام استفاده برای محافظت از چالش‌های در حال تحول و اهداف جدید ایمنی آتش، محدودیت‌هایی دارد.

در پاسخ، صنعت اسپرینکلر شروع به توسعه محصولات جدیدی کرد که شامل پاسخ سریع‌تر، ویژگی‌های تخلیه تخصصی و اغلب اندازه‌های اسمی بزرگتر بودند که قابلیت‌های پیشرفته‌تری را برای محافظت از خطرات در حال تحول ایجاد می‌کردند. با این حال، همانطور که این محصولات جدید کاربرد موفقیت‌آمیز فناوری اسپرینکلر آتش‌نشانی را برای مقابله با چالش‌ها نشان می‌دادند، همه این محصولات جدید مجموعه‌ای جدید از مشکلات را برای متخصصان در این زمینه ایجاد می‌کردند.

تا این لحظه، اسپرینکلرهای SSU و SSP گذشته تا حد زیادی قابل تعویض بودند، مادامی که نصاب‌ها جهت و درجه‌بندی دمایی یکسانی را انتخاب می‌کردند. اما این نوآوری‌های جدید و تخصصی‌تر در اسپرینکلرها، طراحان، نصاب‌ها، تنظیم‌کننده‌ها و تعمیرکاران را ملزم می‌کرد تا به راحتی بتوانند تشخیص دهند و تأیید کنند که اسپرینکلر مناسب انتخاب و به درستی نصب شده است.

استاندارد NFPA 13، استاندارد نصب سیستم‌های آب‌پاش، با الزام تولیدکنندگان به ارائه روشی برای شناسایی بصری، شامل نصب پینتل‌ها به منحرف‌کننده‌ها، افزودن علامت‌گذاری روی قاب‌های آب‌پاش و الزام آب‌پاش‌هایی با اندازه روزنه بزرگتر به استفاده از اتصالات رزوه بزرگتر، به دنبال پاسخگویی به تنوع روزافزون آب‌پاش‌ها بود. (به شکل‌های ۲ و ۳ مراجعه کنید)

Table 2-2.2 from NFPA 13 (1994 edition): sprinkler discharge characteristics identification

شکل ۲: جدول ۲-۲.۲، NFPA 13 (ویرایش ۱۹۹۴)

Four fire sprinklers manufactured before 2001 showing pintles and orifice size frame markings

شکل ۳: تصویر کلی از اسپرینکلرهای آتش نشانی با نشانگرهای اندازه پینتل و روزنه که قبل از سال ۲۰۰۱ تولید شده‌اند (عکس از شرکت وایکینگ)

اما این روش علامت‌گذاری و شناسایی اسپرینکلرها تا حد زیادی غیرقابل اجرا بود، زیرا بسیاری از اسپرینکلرهای جدید اغلب بیش از یک ویژگی را در خود جای داده بودند که فراتر از چیزی بود که زمانی «استاندارد» تلقی می‌شد. باید راه بهتری وجود می‌داشت.

در طول چرخه تهیه پیش‌نویس نسخه ۱۹۹۹ استاندارد NFPA 13، کمیته اسپرینکلر یک روش شماره‌گذاری کدگذاری‌شده را ابداع کرد که امکان شناسایی معیارهای کلیدی عملکرد اسپرینکلر (ضریب K، جهت‌گیری، پاسخگویی و غیره) را فراهم می‌کرد، معیارهایی که آنها پیش‌بینی می‌کردند می‌توانند به طور یکنواخت در کل صنعت اسپرینکلر آتش‌نشانی اعمال شوند. اما به سرعت مشخص شد که چنین سیستم کدگذاری بسیار ساختاریافته‌ای قابل اجرا نخواهد بود. در حال حاضر تفاوت‌های قابل توجهی بین تولیدکنندگان وجود دارد که محصولات تخصصی جدید آنها، کدگذاری را تقریباً غیرممکن می‌کند. و این قبل از تلاش برای ایجاد فضای کافی در آن سیستم برای در نظر گرفتن نوآوری‌های آینده، منسوخ شدن و هرگونه تفاوت فعلی یا آینده در استانداردهای تأیید محصول بود.

در نتیجه، کمیته اسپرینکلر، کاربرد نامگذاری‌های منحصر به فرد الفبایی-عددی را به تفاوت‌های کلیدی در عملکرد اسپرینکلر مانند اندازه روزنه، طبقه‌بندی پاسخ، ویژگی‌های الگوی پاشش، حداکثر فشار کاری و غیره محدود کرد. این دامنه محدود همچنین به تولیدکنندگان اجازه می‌دهد تا از SIN های یکسان برای گروه‌هایی از محصولات که فقط تغییرات جزئی در ویژگی‌هایی مانند پرداخت، رتبه‌بندی دمای فعال‌سازی و/یا نوع اتصال رزوه‌دار داشتند، استفاده کنند. با این حال، این سیستم به هر تولیدکننده اجازه می‌دهد تا یک سیستم شماره‌گذاری را که برای آنها بهترین عملکرد را دارد، توسعه داده و به کار گیرد. به عنوان مثال، مدل AB120 می‌تواند اسپرینکلر اسپری ایستاده با پاسخ استاندارد K-5.6 (K-80 متریک) یک تولیدکننده باشد، در حالی که مدل BC120 می‌تواند ESFR مستقل K-14 (K-200 متریک) تولیدکننده دیگری باشد.

گناه امروز

تولیدکنندگان اسپرینکلر کدهای یک یا دو حرفی را در اتحادیه بین‌المللی اطفاء حریق ثبت می‌کنند که به عنوان مرجع شفاف‌سازی این برنامه عمل می‌کند. اما محدودیت‌هایی نیز وجود دارد. اول، برخی از مجموعه کاراکترها ممنوع هستند زیرا استفاده از آنها در صورت استفاده همراه با کلمات اختصاری و اختصارات صنعتی می‌تواند باعث سردرگمی شود - به لیست فعلی کاراکترهای SIN ممنوعه در فهرست کاراکترهای SIN مراجعه کنید.

دوم، هنگامی که یک ترکیب کاراکتر SIN ثبت و روی یک اسپرینکلر اعمال شد، آن مجموعه کاراکتر به دارایی دائمی سازنده مربوطه تبدیل می‌شود. سوم، تولیدکنندگان به حداکثر دو کاراکتر برای نامگذاری محدود شده‌اند. و در حالی که این سیاست فعلی باقی مانده است، IFSA تغییرات و ادغام در صنعت اسپرینکلر آتش‌نشانی را رصد می‌کند که منجر به غیرفعال شدن برخی از مجموعه کاراکترهای ثبت شده در حالی که برخی دیگر توسط تولیدکنندگان از طریق خرید شرکت‌ها جمع‌آوری شده‌اند. چنین تغییراتی به طور معمول به‌روزرسانی می‌شوند تا متخصصان اسپرینکلر بتوانند تولیدکنندگان ثبت شده اولیه و در صورت لزوم، جانشینان آنها را راحت‌تر شناسایی کنند.

آینده‌ی SIN

تا مارس 2023، 132 ترکیب حروف SIN در IFSA ثبت شده است. از این تعداد، 73 مورد به طور فعال با اسپرینکلرهای تولیدی که توسط UL Solutions فهرست شده و/یا توسط FM Approvals تأیید شده‌اند، استفاده می‌شوند و چندین مورد دیگر در حال حاضر در حال دریافت گواهینامه محصول هستند. و از نظر تاریخی، هر ساله حدود 4 کاراکتر SIN جدید ثبت می‌شود. لیست کامل و فعلی ثبت کاراکترهای SIN در فهرست کاراکترهای SIN موجود است.

این روندها تقریباً مطمئناً ادامه خواهند یافت. صنعت اسپرینکلر آتش نشانی همچنان در حال رشد است، به ویژه با توجه به اینکه کشورهای مختلف در سراسر جهان همچنان به افزودن و گسترش استفاده از محافظت اسپرینکلر در کدهای ساختمانی خود ادامه می‌دهند. و مطمئناً تولیدکنندگان جدید و نوآوری‌های بیشتری نیز در فناوری اسپرینکلر وجود خواهد داشت. پس از 20 سال، این سیستم ساده به خوبی به ما خدمت می‌کند؛ به طراحان، نصاب‌ها، تعمیرکاران و تنظیم‌کنندگان اجازه می‌دهد تا به راحتی اسپرینکلرها را بر اساس سازنده و ویژگی‌های عملکردی شناسایی کنند که به نوبه خود به اطمینان از نصب صحیح اسپرینکلرها برای تضمین ایمنی متقابل همه کمک می‌کند.

منابع: NFPA 13، استاندارد نصب سیستم‌های آب‌پاش، نسخه‌های ۱۹۹۴ و ۱۹۹۹.