اکنون یک تغییر نظارتی گسترده در ترکیه در حال انجام است و جامعه جهانی حفاظت از آتش باید توجه دقیقی به آن داشته باشد.
در ژانویه ۲۰۲۶، ترکیه آیین‌نامه‌ای را در روزنامه رسمی خود منتشر کرد که قوانین مربوط به مجوزهای افتتاح و فعالیت کسب‌وکار را اصلاح می‌کرد. این تغییر مستقیم و مهم است: اکنون مراکز اقامتی در سراسر کشور باید انطباق خود را با آیین‌نامه حفاظت از ساختمان‌ها در برابر آتش‌سوزی، که توسط گزارش انطباق مورد تأیید اداره آتش‌نشانی تأیید شده است، نشان دهند، در غیر این صورت با تعلیق و در نهایت تعطیلی مواجه خواهند شد. مهلت تعیین‌شده ۳۱ مه ۲۰۲۶ است. کسب‌وکارهایی که این آیین‌نامه را رعایت نکنند، مجوزهایشان لغو خواهد شد.
شعبه ازمیر اتاق مهندسان مکانیک (TMMOB) یک بولتن عمومی منتشر کرد که به روشنی خطرات را توضیح می‌داد: تنها در ازمیر، در سال ۲۰۲۵ به ۱۵۲۸۴ مورد آتش‌سوزی رسیدگی شد. هتل‌ها، مهمانسراها و مراکز مشابه که تعداد زیادی از مردم در آنها اقامت دارند، جزو دسته‌ی پرخطر محسوب می‌شوند که نیاز به حفاظت در برابر آتش‌سوزی تأیید شده و عملیاتی دارند، نه فقط کاغذبازی.
این یک به‌روزرسانی نظارتی روتین نیست. این یک تغییر ساختاری از قصد طراحی به پاسخگویی در چرخه عمر است و درس‌هایی را در بر دارد که فراتر از مرزهای ترکیه گسترش می‌یابند.
کاتالیزور: آتش‌سوزی‌هایی که نباید کشنده می‌بودند
این دستور جدید ترکیه به صورت جداگانه صادر نشده است. این دستور پس از مجموعه‌ای از آتش‌سوزی‌های مرگبار هتل‌ها، از جمله آتش‌سوزی هتل کارتالکایا، صادر شده است که الگویی آشنا و عمیقاً نگران‌کننده را آشکار کرد: سیستم‌های آب‌پاش غایب یا غیرفعال، سیستم‌های تشخیصی که فعال نشدند، راه‌های خروج ناکافی و فرآیندهای بازرسی که نواقص جدی را نادیده گرفتند یا از آنها چشم‌پوشی کردند.
این شرایط مختص هیچ کشور خاصی نیست. آنها منعکس کننده آنچه پس از آتش سوزی هتل بزرگ MGM در لاس وگاس در سال ۱۹۸۰ و آتش سوزی کلوپ شبانه استیشن در رود آیلند در سال ۲۰۰۳ رخ داد، هستند. درسی که در طول دهه‌ها و مناطق جغرافیایی مختلف تکرار می‌شود، یکسان است: سیستم‌های حفاظت در برابر آتش که وجود ندارند، دچار اختلال هستند یا تأیید نشده‌اند، به تدریج از کار نمی‌افتند. آنها به طور فاجعه باری از کار می‌افتند و مردم جان خود را از دست می‌دهند.
آنچه قانون ۲۰۲۶ ترکیه را مهم می‌کند، معرفی الزامات فنی جدید نیست. بلکه این است که رسماً و به طور اجرایی اذعان می‌کند که الزامات قبلی به طور معناداری تأیید نشده‌اند. یک مرکز می‌تواند روی کاغذ مطابق با قوانین به نظر برسد، در حالی که بدون سیستم آب‌پاش کارآمد، بدون کنترل دود کافی و بدون هیچ سازوکاری برای پاسخگویی مداوم فعالیت می‌کند. این دستورالعمل جدید با مرتبط کردن رعایت قوانین با تداوم کسب‌وکار، این شکاف را پر می‌کند. بدون گزارش تأیید شده، بدون مجوز بهره‌برداری.
سیستم‌های تحت بررسی
بولتن TMMOB سیستم‌های خاصی را که اکنون مشمول بازرسی و تأیید اجباری هستند، برجسته می‌کند. اینها فناوری‌های عجیب و غریب یا آزمایشی نیستند. آنها سیستم‌های ایمنی جانیِ کاملاً تثبیت‌شده و دارای الزامات آیین‌نامه‌ای هستند که باید از قبل در هر هتلی وجود داشته و کار کنند:
سیستم‌های آب‌پاش خودکار همچنان مؤثرترین ابزار برای کنترل آتش‌سوزی در مراحل اولیه آن، به‌ویژه در مناطق پرتردد مانند لابی‌ها، رستوران‌ها و سالن‌های کنفرانس، هستند. در چارچوب جدید انطباق ترکیه، وجود و عملکرد آنها غیرقابل مذاکره است.
سیستم‌های فشار راه‌پله برای جلوگیری از ورود دود به مسیرهای تخلیه در ساختمان‌های چند طبقه طراحی شده‌اند و مسیرهای فرار را در طول پنجره بحرانی که ساکنان نیاز به خروج دارند، باز نگه می‌دارند. در هتل‌های مرتفع، تفاوت بین یک سیستم فشار کارآمد و غیرفعال را می‌توان با میزان مرگ و میر سنجید.
سیستم‌های اطفاء حریق هود آشپزخانه، یکی از رایج‌ترین محیط‌های احتراق در هر هتلی، یعنی آشپزخانه‌های تجاری را هدف قرار می‌دهند، جایی که آتش‌سوزی‌های چربی می‌توانند بدون اطفاء حریق مؤثر در نقطه خطر، به سرعت تشدید شوند.
سیستم‌های تخلیه دود، گرما و گازهای سمی را از ساختمان در حال سوختن خارج می‌کنند و هم خطر برای ساکنین و هم آسیب‌های ساختاری که عواقب بلندمدت را تشدید می‌کنند، کاهش می‌دهند.
این سیستم‌ها به صورت جداگانه عمل نمی‌کنند. اثربخشی آنها به طراحی یکپارچه، نصب مناسب و یک برنامه پایدار بازرسی، آزمایش و نگهداری بستگی دارد. این دقیقاً همان چارچوب چرخه عمر است که در استانداردهایی مانند NFPA 13 و NFPA 25 گنجانده شده است. تغییر نظارتی ترکیه مستقیماً با آنچه این استانداردها مدت‌هاست الزام کرده‌اند، همسو است: عملکرد سیستم شرطی نیست که در هنگام نصب حاصل شود. باید به طور مداوم پایدار و تأیید شود.
اجرای قانون به عنوان یک سیگنال بازار
آنچه که در مورد رویکرد ترکیه به طور خاص آموزنده است، سازوکار اجرایی است که انتخاب کرده است. با مرتبط کردن رعایت ایمنی در برابر آتش‌سوزی با مجوزهای عملیاتی، نهادهای نظارتی چیزی را معرفی کرده‌اند که استانداردهای فنی صرف نمی‌توانند آن را به تنهایی ارائه دهند: پیامد اقتصادی.
تأثیر آن فوری است. تأسیساتی که تعمیر و نگهداری را به تعویق انداخته‌اند، نواقص را نادیده گرفته‌اند یا به مستندات ناقص تکیه کرده‌اند، اکنون با ضرب‌الاجل سختی با خطرات واقعی روبرو هستند. این امر تقاضای سریعی برای بازرسی‌ها، مقاوم‌سازی‌ها و ارتقاء سیستم‌ها ایجاد می‌کند. همچنین تقاضا برای متخصصان واجد شرایطی که می‌توانند ارزیابی‌های معناداری انجام دهند و محصولات دارای گواهینامه که عملکرد آنها به طور قابل اعتمادی قابل تأیید است، ایجاد می‌کند.
اینگونه است که اجرای قوانین، بازارها را تغییر شکل می‌دهد. وقتی رعایت قوانین به شرط انجام تجارت تبدیل می‌شود، محاسبات برای صاحبان تأسیسات، پیمانکاران و تولیدکنندگان محصول به طور یکسان تغییر می‌کند. حسین گمروکچو، مدیر فروش بین‌المللی دویار و عضو هیئت مدیره IFSA، در این باره گفت:
«در سراسر بازارهای جهانی، ما همچنان شاهد همان چالش هستیم - سیستم‌هایی که الزامات را روی کاغذ برآورده می‌کنند اما همیشه در عمل تأیید نمی‌شوند - سیستم‌هایی که الزامات را روی کاغذ برآورده می‌کنند کافی نیستند. حفاظت در برابر آتش باید با عملکرد سنجیده شود، نه با مستندات.»
بولتن TMMOB این موضوع را در فراخوان خود به کسب‌وکارها صراحتاً بیان می‌کند و ایمنی در برابر آتش را نه صرفاً به عنوان یک الزام قانونی، بلکه به عنوان پیش‌نیازی برای فعالیت در محیطی که مهمانان و کارمندان اعتماد دارند که ساختمانی که در آن هستند، پاسخگو است، مطرح می‌کند.
برای صنعت حفاظت در برابر آتش، این نوع لحظه اجرایی هم اعتبارسنجی و هم فرصت را نشان می‌دهد. این امر استانداردهای فنی و چارچوب‌های چرخه عمر را که متخصصان برای دهه‌ها تدوین کرده‌اند، تأیید می‌کند. همچنین تقاضای واقعی برای سیستم‌های دارای گواهینامه، نیروی کار واجد شرایط و فرآیندهای تأیید شخص ثالث ایجاد می‌کند که یک بازار حفاظت در برابر آتش با صداقت بالا را تعریف می‌کنند.
مشکل عمیق‌تری که ترکیه از آن نام می‌برد
فراتر از سازوکارهای نظارتی فوری، دستورالعمل ۲۰۲۶ ترکیه چالشی را مطرح می‌کند که بر حاکمیت جهانی حفاظت از آتش‌سوزی تأثیر می‌گذارد: شکاف بین انطباق مستند و عملکرد واقعی سیستم.
در بسیاری از حوزه‌های قضایی، نظارت بر سیستم‌های حفاظت در برابر آتش‌سوزی بین مراجع صدور مجوز، ادارات آتش‌نشانی، نهادهای نظارتی شهرداری و بازرسان شخص ثالث تقسیم شده است. بدون پاسخگویی شفاف در هر مرحله از چرخه عمر سیستم، این تقسیم‌بندی می‌تواند وضعیتی را ایجاد کند که یک مرکز تمام مدارک لازم را در اختیار داشته باشد در حالی که سیستم‌هایی را اداره می‌کند که در یک آتش‌سوزی واقعی عملکرد مناسبی ندارند. مستندات جایگزین تأیید می‌شوند. ظاهر ایمنی جایگزین اصل آن می‌شود.
این نقص استانداردها نیست. استانداردها واضح هستند. این نقص حاکمیت است و دقیقاً همان نقصی است که ماموریت ترکیه برای اصلاح آن طراحی شده است. با الزام گزارش انطباق مورد تایید اداره آتش نشانی به عنوان شرط عملیات، تنظیم کننده ها یک مرحله تأیید را اضافه کرده اند که انطباق صرفاً مستندسازی را دور می زند و شواهدی از عملکرد واقعی سیستم را مطالبه می کند.
الگویی که صنعت جهانی آن را تشخیص می‌دهد
ترکیه اولین کشوری نیست که با تشدید ساختاری قوانین به فاجعه آتش‌سوزی واکنش نشان می‌دهد و آخرین کشور نیز نخواهد بود. این الگو در مناطق و دهه‌های مختلف تکرار می‌شود: یک آتش‌سوزی بزرگ، نقص سیستم را آشکار می‌کند، فشارهای عمومی و سیاسی افزایش می‌یابد، مقررات تقویت می‌شوند، سازوکارهای اجرایی معرفی می‌شوند و بازار به سمت یکپارچگی و پاسخگویی بالاتر حرکت می‌کند.
آنچه در حال تغییر است، سرعت و مقیاسی است که این چرخه اکنون با آن عمل می‌کند. واکنش‌های نظارتی که زمانی سال‌ها طول می‌کشید، اکنون در عرض چند ماه اتفاق می‌افتد. سازوکارهای اجرایی که زمانی برای ساخت‌وسازهای جدید اعمال می‌شد، به ساختمان‌های موجود نیز تعمیم داده می‌شود. مسیر حرکت مشخص و ثابت است: حفاظت در برابر آتش از انطباق با طراحی به سمت عملکرد تأیید شده، از تأیید مبتنی بر اسناد به سمت پاسخگویی مبتنی بر بازرسی، و از یک رویداد نصب یکباره به سمت یک تعهد مداوم در چرخه عمر در حال حرکت است.
این برای اعضای IFSA و کل صنعت چه معنایی دارد؟
دستور ترکیه، اصول متعددی را تقویت می‌کند که IFSA و شبکه جهانی انجمن‌های وابسته به آن مدت‌هاست از آنها حمایت می‌کنند.
محصولات دارای گواهینامه اهمیت دارند. با تشدید نظارت، تمایز بین اجزای حفاظت در برابر آتش دارای گواهینامه که مطابق با استانداردهای شناخته شده آزمایش شده‌اند و جایگزین‌های تأیید نشده، چیزی بیش از یک ملاحظه خرید می‌شود. این به یک مسئله انطباق و مسئولیت تبدیل می‌شود. محصولات دارای گواهینامه، عملکرد قابل پیش‌بینی و قابل تأییدی را ارائه می‌دهند که از بازرسی و نگهداری پشتیبانی می‌کند. محصولات تأیید نشده، دقیقاً در لحظاتی که بیشترین نیاز به اطمینان وجود دارد، عدم قطعیت ایجاد می‌کنند.
صداقت در صنعت، پیش‌شرط اعتماد عمومی است. برنامه‌هایی مانند ثبت شماره شناسایی اسپرینکلر IFSA وجود دارند، زیرا بازار حفاظت در برابر آتش که محصولات تقلبی یا بی‌کیفیت را تحمل می‌کند، نمی‌تواند به طور قابل اعتمادی نتایجی را که قانون‌گذاران، مالکان ساختمان‌ها و ساکنان به آن متکی هستند، ارائه دهد.
هماهنگی جهانی، اقدامات محلی را تقویت می‌کند. تغییر نظارتی در ترکیه نشان دهنده روندی است که شرکای جهانی IFSA، از NFSA در ایالات متحده گرفته تا BAFSA در بریتانیا، EFSN در اروپا، FPAA در استرالیا، FSAI در هند و انجمن‌های سراسر آمریکای لاتین و فراتر از آن، در حوزه‌های قضایی خود مشاهده و به آن پاسخ می‌دهند. آنچه در یک بازار اتفاق می‌افتد، بر آنچه در بازارهای دیگر اتفاق می‌افتد، تأثیر می‌گذارد و آن را تسریع می‌کند.
اصل اساسی در مرکز همه اینها بدون تغییر باقی مانده است. ایمنی جانی با آنچه نصب می‌شود تعریف نمی‌شود. بلکه با آنچه که کارایی آن اثبات شده است، تعریف می‌شود.
دویار یکی از پیشرفته‌ترین تولیدکنندگان آب‌پاش‌های اتوماتیک در ترکیه است. از وب‌سایت دویار دیدن کنید: https://www.duyar.com/fire-products
شرح خبر را بخوانید: https://www.kimseduymasin.com/haber/otellerde-yangin-guvenligi-zorunlu-oldu-10629